FIPKedilerde FIP nedir?
FIP, kedilerde görülen ve tedavi edilmediğinde ölümcül olan bir hastalıktır. Uzun yıllar "kesin ölüm" olarak bilindi, ama artık tedavi edilebiliyor. Bu yazıda hastalığın ne olduğunu, neden ortaya çıktığını ve hangi formlarda görüldüğünü anlatıyoruz.
FIP tam olarak nedir?
FIP, İngilizce "Feline Infectious Peritonitis" yani kedi enfeksiyöz peritoniti kelimelerinin kısaltmasıdır. Hastalık, kedi koronavirüsünün (FCoV) vücutta mutasyona uğramasıyla ortaya çıkar.
Şunu bilmek önemli: kedilerin büyük çoğunluğu hayatlarının bir döneminde koronavirüsle karşılaşır ve çoğunda hiçbir şey olmaz. Sadece küçük bir kısmında virüs bağırsaktan çıkıp bağışıklık hücrelerine saldırmaya başlar. İşte o noktada FIP başlar.
Yani FIP, koronavirüsün kendisi değil, o virüsün yol açtığı bağışıklık tepkimesidir.
Neden bazı kedilerde ortaya çıkıyor?
Kesin sebep her vakada bilinmiyor, ancak riski artıran faktörler şunlar:
- Bağışıklık sistemi henüz oturmamış genç kediler (6 ay – 2 yaş arası en riskli dönem)
- Kalabalık ortamda yaşam: barınak, üretim evi, çok kedili ev
- Stres: taşınma, yeni kedi, kısırlaştırma, hastalık
- Genetik yatkınlık (bazı ırklarda daha sık)
- Bağışıklığı baskılayan başka bir hastalık
Yaşlı kedilerde de görülebilir ama genç kedilerde çok daha sık rastlanır.
FIP'in formları
Hastalık dört ana formda görülür. Form, hangi organların etkilendiğine göre belirlenir.
Islak (efüzyonlu) FIP
Karın veya göğüs boşluğunda sıvı birikir. Karın şişer, kedi zor nefes almaya başlayabilir. En sık görülen formdur ve genelde en hızlı ilerleyendir.
Kuru (non-efüzyonlu) FIP
Sıvı birikmez, bunun yerine organlarda iltihaplı nodüller oluşur. Ateş, kilo kaybı, iştahsızlık, halsizlik görülür. Teşhisi ıslak forma göre daha zordur çünkü belirtiler başka hastalıklarla karışır.
Nörolojik FIP
Virüs sinir sistemine ulaştığında ortaya çıkar. Yürüyüş bozukluğu, dengesizlik, baş titremesi, nöbet, davranış değişikliği görülebilir. Tedavide en yüksek dozu gerektiren formdur. Detay: nörolojik FIP.
Oküler FIP
Gözü etkiler. Gözde bulanıklık, renk değişimi, iriste iltihap, görme kaybı görülebilir. Nörolojik formla birlikte seyretmesi sık görülür.
Önemli
Formlar birbirinden kesin sınırlarla ayrılmaz. Kuru FIP ıslak forma dönüşebilir, oküler belirtiler nörolojik belirtilere eklenebilir. Bu yüzden tedavi sırasında belirtilerin düzenli takibi gerekir.
FIP bulaşıcı mı?
Bu en çok karıştırılan konu. Cevap: Koronavirüs bulaşıcıdır, FIP'in kendisi bulaşıcı değildir.
Yani FIP'li bir kedi, diğer kediye FIP bulaştırmaz. Ama taşıdığı koronavirüsü bulaştırabilir. O kedi de mutasyon yaşarsa FIP geliştirebilir. Koronavirüs özellikle dışkı yoluyla, ortak tuvalet kabı üzerinden yayılır.
Teşhis neden zor?
FIP teşhisinde kullanılan hiçbir test tek başına %100 sonuç vermez. Bu yüzden veteriner hekimler birden fazla bulguyu bir arada değerlendirir:
- Klinik belirtiler ve fiziksel muayene
- Kan değerleri (özellikle albümin/globülin oranı)
- Karın veya göğüsten alınan sıvının Rivalta testi
- Ultrason ve röntgen görüntülemesi
- PCR testi
FIP hızlı ilerleyen bir hastalıktır ve beklemek kaybettirir. Şüphe varsa vakit geçirmeden bir veteriner hekimle görüşmek gerekir.
FIP tedavi edilebilir mi?
Evet. GS-441524 etken maddesi, 2019'dan bu yana FIP tedavisinde kullanılıyor ve klinik çalışmalarda yüksek başarı oranı gösteriyor. Tedavi genellikle 12 hafta sürer ve günde bir kez deri altı enjeksiyonla uygulanır.
Başarı için üç şey kritik: erken teşhis, doğru doz ve kesintisiz kullanım.
Not: GS-441524 ruhsatlı bir veteriner tıbbi ürünü değildir. Türkiye'de veteriner hekimler aracılığıyla temin edilir. ABD'de FDA da bu molekülü "compounded" statüsünde kabul etmektedir. Teşhis ve doz veteriner hekime aittir.